DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunun (DEHB) en sık gözlenen temel belirtileri hareketlilik, dikkat eksikliği, dürtüselliktir. Bozulukta her üç belirti birada görülebileceği gibi, dikkat eksikliği - dikkat dağınıklığı ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) özellikle dikkatsizliğin ön planda olduğu ve hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu alt tipler şeklinde kendisini gösterebilir.

Bir kişide Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ( DEHB ) varlığından söz edebilmek için, bu belirtilerin 7 yaştan önce başlamış olması, birden fazla ortamda görülüyor olması, sürekli olması ve kişinin günlük yaşamını etkileyecek boyutta olması gerekir.

Dikkat Eksikliği: Dikkat eksikliği çocuğun dikkat süresinin yaşına göre kısa olması ve özellikle okuma, yazma ve matematik gibi akademik alanlarda dikkatinin kolay ve çabuk dağılması şeklinde tanımlanmaktadır. Problemler daha çok okul hayatının başlamasıyla birlikte belirgin hale gelir. DEHB’li çocuklar dersleri dinlemez, ödev yapmayı sevmez,  Çeşitli bahanelerle sık sık masa başından kalkarlar.Öğretmeni dinlemekte zorlanırlar ve dışarıdan gelen uyarılarla dikkatleri çabuk dağılır. Sınıfın dikkatini ve  bozacak konuşma, arkadaşlarına laf atma ve garip sesler çıkarma gibi davranışlar sergileyebilirler yada ders anlatılırken dalıp giderler.Okuma yazma gibi akademik becerilerde zorlanabilirler, defter düzeni ve yazıları bozuk olabilir. Okurken sık hata yapabilirler. Genellikle kelime uydurma, hece atlama ya da eklemelerine sık rastlanır. Sınavlarda  çok iyi bildikleri soruyu dahi basit hatalarla yanlış cevaplayabilirler.  Sorumluluklardan kaçarlar, üzerlerine aldıkları işi bitirmekte zorlanır, bir işi bitirmeden başka işe geçerler. Konuşulanları  dinlemiyormuş görüntüsü verirler. Kendisinden yapması istenen herhangi bir şeyi bir kaç defa tekrarladıktan sona yerine getirirler.Zaman yönetimleri iyi değildir, organize olamazlar.  Genellikle dağınıktırlar ve kurallardan hoşlanmazlar.

Hiperaktivite (Aşırı hareketlilik):  Hiperaktivite  bir öğrenme bozukluğu değil, öğrenmeyi bozan bir davranış sorunudur. okul öncesi dönem (3-6 yaş arası) çocuklarında daha belirgin ve fark edilen bir belirtidir. Bu çocuklar oturmayı sevmezler, ev içinde koşuştururlar, gereğinden fazla hareketlidirler, düşünmeden davranır ve dikkatlerini (ilgilerini çekmeyen konularda) birkaç dakikadan fazla yoğunlaşamazlar . Oturmaları gereken durumlarda ise elleri ayakları kıpır kıpırdır. Zıplamayı, yükseklere tırmanmayı ve atlamayı çok severler. Ders çalışırken hatta TV seyrederken dahi şekilden şekle girerler. Çok konuşur, iki kişi konuşurken sık sık lafa girerler. Masa başında oturamaz, dolayısıyla derslerini masada çalışmayı sevmezler. Bu çocuklarda düşmeler, yaralanmalar ve kazalar sık olur. Aslında her çocuk zaman zaman bu şekilde davranabilir.; fakat hiperaktif çocuklar hemen her zaman böyle hareket ederler. Bir çocukta dikkat eksikliği ve hiperaktiviteden söz edebilmek için bu belirtilerin yedi yaşından önce başlamış olması ve birden fazla ortamda görülüyor olması, sürekli olması ve kişinin günlük yaşamını etkileyecek boyutta olması gerekir.

Dürtüsellik (İmpulsivite): Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda sıklıkla  sırasını bekleyememe, konuşurken söz kesme, düşünmeden hareket etme şeklinde gösterir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar sıklıkla oyun ve okul kurallarına uymakta güçlük çekerler.Bu davranışları plansız ve istemeden gerçekleştiği için sıklıkla arkasından pişmanlık ve üzüntü duygusu baş gösterir.

Hiperaktivite Ön Plandaysa,
- Yerinde duramaz,
- Oturması gerektiği halde oturamaz,
- Yerli yersiz koşup tırmanır,
- Aşırı konuşur,
- Sessiz sakin oyun oynamakta güçlük çeker,
- Her zaman bir şeylerle uğraşır,
- Sırasını beklemekte zorlanır,
- Olaylara yada konuşmalara müdahale yarıda keser.

Dikkat Eksikliği Ön Plandaysa,
- Yönergeleri başından sonuna kadar takip edemez,
- Dikkatini yaptığı işe veya oyuna vermekte zorlanır,
- Evde veya okulda yapacağı işler ve aktiviteler için gereken malzemeleri kaybeder,
- Dinlemez,
- Detayları gözden kaçırır,
- Düzensiz görünür,
- Uzun süre zihinsel çaba gerektiren işleri yapmakta zorlanır,
- Unutkandır,
- İlgisi kolayca başka yönlere kayar.
 

DEHB olan çocukların öğrenme problemi yaşamaları kaçınılmazdır. Bu yüzden aile tutumlarının düzenlenmesi, okul ve çevresel etkenlerin düzenlenmesi ve çocuğun eğitimi temel adımlardır. Böylece dikkatinin dağılmasını önceleyici bir ortamlar ve sistemler oluşturularak çocuğa bilinç  ve farkındalık kazandırılır. Dikkat ve öğrenme ile ilgili problemler dil gelişimini de etkileyebilir. Dikkat problemi olan çocuğun dil gelişimini de takip etmek yararlıdır.